SD Islam Hidayatullah 02

Terwujudnya Generasi “GOLD”, Menuju Insan Khoiru Ummah

Artikel Cermin

Duo Bandel yang Tidak (Boleh) Bandel

ByTeguh Gw

Aug 17, 2022 ##Creative Writing, ##the Art of Writing, ##Writing Skill

Bandel dalam bahasa Indonesia (menurut KBBI) punya dua arti: (1) [a] melawan kata atau nasihat orang; tidak mau menurut atau mendengar kata orang; kepala batu: dasar anak-anak itu –, tidak suka diperintah; kalau murid-murid itu tetap –, gurunya terpaksa bertindak tegas; (2) [a] tidak mudah rusak; awet: mobil tersebut terkenal memiliki mesin yang — ki (https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/bandel)

Sedangkan dalam bahasa Jawa (menurut Baoesastra Djawa), kata bandel juga memiliki dua arti:

bandêl kn. 1 ora cingèng, ora gêmbèng; 2 êngg. manuk dianggo jontrot.
(Sumber: Poerwadarminta, W.J.S. 1939. Baoesastra Djawa. Batavia: J.B. Wolters, diakses dari laman https://budiarto.id/bausastra/q/bandêl)

Kata bandel (Baoesastra, arti 1) punya kedekatan makna dengan bandel (KBBI, arti 2). Dalam percakapan sehari-hari, kita pun sering memakai kata bandel untuk arti “tidak cengeng”. Kalimat berikut ini contohnya.

Dia wanita bandel. Kematian suaminya tidak melemahkan semangat hidupnya.

Untuk memudahkan pemahaman, bandel yang berkonotasi negatif (KBBI, arti 1) pada tulisan ini selanjutnya ditulis dengan huruf tegak (biasa): bandel. Sementara, bandel yang berkonotasi positif (Baoesastra, arti 1) ditulis dengan huruf miring: bandel. Maka, judul tulisan ini semestinya tertulis “Duo Bandel yang Tidak (Boleh) Bandel”.

***

Dua orang kecil
dalam nada malu-malu
kirim pesan WA
sore itu

Ini dari kami berdua
naskah tulisan yang belum sempurna
sebab itu kami meminta
tulisan kami berdua ini
dikoreksi

(diadaptasi dari puisi Taufiq Ismail, “Karangan Bunga”,
dengan mempertahankan guru gatra, guru lagu, dan guru wilangan)

Dua berkas tulisan masuk mengiringi pesan itu. Cuplikan kedua naskah itu tampak seperti foto di atas. Itu penampakan setelah dicoret-coret oleh si penerima kiriman naskah. Jumlah dan kekerapan target koreksi pada tulisan mereka mengindikasikan keduanya benar-benar pemula.

Ketika dilamar untuk menjadi korektor, saya langsung menyampaikan syarat: dokumen akan saya PDF-kan dan di situ saya bubuhkan corat-coret (KBBI tidak memuat kata corat-coret; apakah bahasa Indonesia tidak mengenal dwilingga salin swara?). Kedua calon cantrik menyetujui. Maka, jadilah saya coretor (tukang coret), bukan corrector.

Saya tidak tahu—dan tidak mau tahu—bagaimana perasaan mereka ketika membuka tulisan mereka berubah menjadi penuh coretan. Yang saya tahu, mereka lalu mengirimkan revisiannya masing-masing. Tidak hanya itu, mereka masing-masing bahkan juga mengirimkan karya kedua. Dapat ditafsirkan, corat-coret saya tidak membuat mereka kapok. Mereka berani “berdarah-darah”.

Tulisan kedua mendapat perlakuan yang sama: dikonversi ke PDF, dicoret-coret, lalu dikirim balik. Reaksi mereka juga sama: merevisi tulisan lalu mengirimkan revisiannya, plus karya ketiga. Siklus demikian itu berlangsung setiap pekan. Hingga hari ini masing-masing sudah menghasilkan 23 keping tulisan.

Revisi yang mereka lakukan tidak selalu sekali jadi. Kadang satu naskah harus terkirim bolak-balik antara saya dan penulisnya. Dalam catatan saya, beberapa naskah mengalami revisi empat kali. Itu perevisian yang paling banyak. Mereka berhenti merevisi tulisan ketika sudah mendapat stempel “APPROVED”. Adakalanya tulisan draf ke-1 langsung berstempel “APPROVED”. Jika tinggal menyisakan kesalahan ejaan, hasil revisinya tidak perlu dikirim lagi. Saya percaya, mereka cukup cerdas untuk mengoreksi sendiri berdasarkan coretan yang saya bubuhkan pada bagian yang mengalami salah ejaan itu.

Sekarang jam terbang mereka sudah lumayan. Dapat ditebak, coretan yang mereka terima semakin sedikit. Oh, tidak! Mereka harus naik kelas. Kesalahan pada aspek bahasa, lebih-lebih ejaan, memang sudah relatif minim. Kalaupun masih kadang-kadang muncul, itu hanya akibat tipo saja.

Boleh dikata, kedua-duanya sudah (bagi saya: baru) terampil menuliskan ide. Kalau saya memasang standar rendah, mereka sudah layak untuk dilepas. Namun, sejak awal saya menetapkan standar tinggi. Mereka mesti mencapai tingkat tulisan “enak dibaca”. Sementara ini, mereka baru sampai pada level terampil menulis “yang perlu”.

Untuk cakap meramu dan menghidangkan tulisan yang enak dibaca dan perlu, mereka dituntut lebih bandel. Ibarat kapak, sejauh ini mereka baru diasah dengan ungkal. Batu padas itu cukup untuk memulihkan mata kapak yang sedikit gempil atau bengkok setelah menebang pohon berkayu lunak. Ketajaman kapak hasil asahan ungkal juga sudah memadai untuk menebang pohon serupa. Namun, karena hendak menebang pohon yang lebih keras, kapak pun harus diasah dengan alat yang gesekannya lebih ganas seperti gerinda yang berputar kencang.

Demi melayani ke-bandel-an mereka, saya curi “gerinda” milik TEMPO. Bersyukur, saya sempat mencicipi kelezatan membaca feature yang “enak dibaca dan perlu” tipikal TEMPO, sebelum diberedel penguasa masa lalu. Kini, setelah TEMPO kembali hidup, saya belum pernah membacanya lagi. Saya tetap rindu pada TEMPO. Hanya saja, kerinduan itu tidak cukup untuk diobati dengan kembali membaca TEMPO asli. Saya justru ingin melampiaskan kerinduan itu pada produk tiruannya: koleksi feature berasa TEMPO, karya duo cantrik bandel itu.

Saya bermimpi, pada waktunya nanti TEMPO akan menjelma pada tulisan-tulisan dua orang kecil—badan mereka memang kurus kecil—yang cukup bandel menghadapi hajaran saya itu. Syaratnya cukup ringan bagi mereka: istikamah dalam ke-bandel-an, tak perlu tergoda untuk menyaingi kebandelan sang coretor.

Jika kelak tayang di media institusi mereka—situs web ini, misalnya—insyaallah, tulisan-tulisan itu akan menjadi alat branding yang ampuh. Storynomics, kata Robert McKee.

Tabik.

(Disadur dari https://kang-gw.blogspot.com/2022/08/duo-yang-tidak-boleh-bandel.html)

Bagikan:

By Teguh Gw

Pekerja serabutan yang ingin bisa terus belajar dan belajar terus bisa

Artikel Serupa

Artikel Cermin

Badge Nama

Jun 6, 2026 Dwi Jayanti
Artikel Cermin

Benih-Benih Kebaikan

May 19, 2026 Eva Yulia Wahyu
Artikel Cermin

Pembuka Hari

May 16, 2026 Dwi Jayanti
2,557 thoughts on “Duo Bandel yang Tidak (Boleh) Bandel”

  15. Clubnika casino
    Ищете незабываемые ощущения и море адреналина?
    Clubnika Casino – это ваш идеальный выбор для онлайн-развлечений!
    У нас вас ждут щедрые бонусы, эксклюзивные игры и незабываемая атмосфера азартного
    мира.
    Присоединяйтесь к нам и испытайте
    свою удачу в лучшем клубника казино регистрация, где
    каждый игрок получает шанс
    стать победителем!
    Добро пожаловать в Clubnika Casino
    Наши преимущества:

    Преимущество|Описание
    Широкий выбор игр|У нас вы найдете
    сотни слотов, карточных игр и рулеток от ведущих мировых провайдеров.

    Щедрые бонусы|Начните игру с бонусами
    на первый депозит, фриспинами и другими приятными предложениями.

    Безопасность|Мы гарантируем защиту ваших данных и
    честную игру благодаря современным технологиям шифрования.

    Поддержка 24/7|Наша служба поддержки готова помочь вам в любое время дня и ночи.

    Присоединяйтесь к Clubnika Casino прямо сейчас и ощутите настоящий вкус победы.

    Наши двери всегда открыты для вас!

    Играйте в лучшие слоты и игры
    Добро пожаловать в Clubnika Casino,
    где вы найдете самые захватывающие слоты и игры!
    У нас есть огромное разнообразие игр,
    от классических слотов до современных видеослотов с впечатляющей графикой и захватывающими сюжетами.

    Почему стоит выбрать именно нас?

    – Широкий выбор игр: В нашем казино вы
    найдете игры от лучших мировых разработчиков, таких как NetEnt, Microgaming,
    и многих других. Мы регулярно обновляем наш ассортимент, чтобы вы могли наслаждаться
    новейшими и самыми популярными играми.

    – Удобный интерфейс: Наше казино предлагает интуитивно понятный и удобный интерфейс,
    который позволяет легко находить
    и запускать любимые игры.
    Независимо от того, играете
    ли вы на компьютере или мобильном устройстве,
    вы получите превосходный игровой опыт.

    – Бонусы и акции: Мы предлагаем
    щедрые бонусы и регулярные акции для наших игроков.
    Получайте приветственные бонусы, бесплатные вращения и участвуйте в эксклюзивных турнирах с крупными призовыми фондами.

    – Безопасность и надежность:
    Ваши личные данные и финансовые транзакции защищены с
    использованием передовых технологий шифрования.
    Мы обеспечиваем честную
    игру и прозрачные условия для всех наших пользователей.

    Присоединяйтесь к Clubnika Casino сегодня и
    испытайте удачу в лучших слотах и играх!
    Откройте для себя мир азарта и незабываемых впечатлений!

    Преимущества нашего казино
    В Clubnika casino мы гордимся тем, что предлагаем нашим игрокам исключительные преимущества,
    которые делают каждую игру незабываемой.

    Наше казино сочетает в себе инновационные технологии,
    щедрые бонусы и непревзойденный сервис, что
    создает уникальную атмосферу для
    всех посетителей.
    1. Щедрые бонусы и акции
    Мы ценим наших игроков и поэтому регулярно предлагаем разнообразные бонусы и акции.
    Новые игроки получают приветственные бонусы,
    а постоянные клиенты могут рассчитывать на эксклюзивные
    предложения, фриспины и кэшбэк.

    2. Широкий выбор игр
    В нашем казино представлено огромное количество игр от ведущих разработчиков.
    Вы можете наслаждаться разнообразными
    слотами, настольными играми, видеопокером и живыми дилерами.
    Независимо от вашего предпочтения, у нас найдется игра для каждого.

    3. Безопасность и надежность
    Мы заботимся о безопасности наших игроков и используем передовые технологии шифрования данных.
    Ваши личные и финансовые данные находятся под надежной защитой.
    Кроме того, все игры проходят
    регулярные проверки на честность и соответствие международным стандартам.

    4. Удобные методы оплаты
    5. Круглосуточная поддержка
    Наша команда поддержки готова помочь вам в любое время дня и
    ночи. Вы можете связаться с нами
    через чат, электронную почту или по телефону.
    Мы всегда готовы ответить на ваши вопросы и решить
    любые возникшие проблемы.

    6. Программа лояльности
    Мы ценим каждого нашего игрока и предлагаем программу лояльности, которая позволяет зарабатывать очки
    за каждую игру. Накопленные очки можно обменять на
    бонусы, подарки и другие привилегии.
    Чем больше вы играете, тем больше наград
    вы получаете.
    Присоединяйтесь к Clubnika casino и ощутите все
    преимущества нашего казино. Мы гарантируем, что каждая ваша игра будет увлекательной и выгодной!

    Бонусы и акции
    В Clubnika casino мы знаем, как важно поощрять наших игроков.

    Поэтому мы подготовили для вас множество выгодных бонусов и акций,
    которые помогут вам наслаждаться игрой еще больше.
    Ознакомьтесь с нашими текущими предложениями:

    Название акции|Описание|Условия
    Приветственный бонус|Получите до
    100% на первый депозит и бесплатные вращения на выбранные игровые
    автоматы.|Минимальный депозит: 500 рублей.
    Вейджер: x30.
    Еженедельный кешбэк|Возвращайте до 10% от проигранных средств каждую неделю.|Минимальная сумма возврата:
    100 рублей. Вейджер: x10.
    Бонус за друга|Пригласите друга и получите бонус
    на свой счет после его первого депозита.|Минимальный депозит друга: 1000 рублей.
    Вейджер: x20.
    Акция “Счастливые часы”|Участвуйте в
    акции и получайте дополнительные бонусы в определенные часы дня.|Детали
    акции уточняйте на сайте или у службы поддержки.

    Следите за обновлениями и
    не пропускайте новые акции и специальные предложения!
    Наши бонусы помогут вам получать еще больше удовольствия от игры в Clubnika casino.

  24. In its reversed position, the Page of Swords suggests that you may have your head in the clouds,
    meaning that you may be disconnected from reality or lacking focus.

    This card suggests that you may be tempted to manipulate situations or people to gain an advantage or
    control. You may find yourself struggling to grasp concepts, make
    decisions, or communicate effectively.

  43. Бинариум официальный вход на сайт binariums.net

    По запросу binarium личный кабинет вы на верном пути. На платформе Binarium можно осуществлять торговые операции и зарабатывать быстрые деньги. Они проводятся строго по графику работы рынка Forex, то есть 5-ти дневку.

Leave a Reply

Scan the code